Autonoom maaien en selectief groenbeheer: robotica voor biodiversiteit

Nederland heeft 4,2 miljoen hectare land. De helft daarvan wordt regelmatig gemaaid: bermen, dijken, akkers, zonneparken, slootkanten en sportvelden. Dat werk vraagt veel mensen, terwijl personeel steeds schaarser wordt. Tegelijkertijd groeit de druk om dat beheer niet alleen efficiënter, maar ook ecologisch slimmer te doen. Binnen het cluster Autonoom groenbeheer werkt Batenburg Beenen uit Heerenveen aan technologie die beide uitdagingen aanpakt.

“Onze ambitie is orde creëren in een wereld van chaos,” zegt Thom Verwater, innovatiemanager robotica. “Of het nu gaat om onkruidbestrijding op akkers of het maaien van bermen: met robotica en AI kun je dat veel preciezer doen dan een mens dat ooit kon.”

Zeven jaar geleden begon de agrarische autonome reis met een vraag van Andela Techniek en Innovatie: de machinebouwer voor biologische onkruidbestrijding. Akkerbouwers vroegen zich af of dit ook autonoom te maken was. Andela heeft daar samen met Batenburg Beenen een oplossing voor gevonden. “Dat is maar goed ook”, licht Verwater toe. “Want wie onkruid wil bestrijden zonder chemicaliën, moet op een machine liggen en eindeloze rijen bedden doorkruisen. Zwaar en eentonig werk, vaak uitgevoerd door arbeidsmigranten. Nauwelijks schaalbaar, bovendien.” 

Batenburg Beenen had al een sterke achtergrond in robotisering, van industriële robots voor Philips tot laboratoriumrobots voor FrieslandCampina. Die kennis combineerden ze met nieuwe AI-technieken. “Toen ontstond de vraag: kunnen we met kunstmatige intelligentie gewassen en onkruid van elkaar onderscheiden?” zegt Verwater.

Vandaag werken er dertig tot veertig mensen puur aan autonome robots, eigen AI-modellen en softwareplatforms die machines stap voor stap slimmer maken.

Wat autonome systemen onderscheidt van een gewone maaimachine, is dat ze kunnen waarnemen. Met camera’s en AI herkent een machine welke planten er staan, of er nesten in het gras zitten, en welke soorten beschermd zijn. “Als je toch met een maaier door een berm rijdt, kun je ook kijken wat er staat,” zegt Verwater. “Je kunt bloemen laten staan, nesten herkennen of invasieve soorten juist gericht verwijderen.”

Daardoor verandert maaien van een grof onderhoudswerk in gericht beheer. In plaats van één keer per jaar alles kort te zetten, kan een machine per vierkante meter bepalen wat er wel en niet gemaaid wordt. Dat biedt nieuwe mogelijkheden om biodiversiteit te beschermen, een thema dat steeds hoger op de agenda staat bij overheden en terreinbeheerders.

Het softwareplatform van Batenburg Beenen zorgt ervoor dat machines eerst autonoom kunnen functioneren en daarna via updates op afstand steeds slimmer worden. “Vergelijkbaar met hoe een smartphone zijn software bijwerkt”, legt Verwater uit.

De markt voor autonoom groenbeheer is enorm, maar geen enkel bedrijf kan die alleen bedienen. Dat is precies waarom het cluster Autonoom groenbeheer voor Batenburg Beenen waardevol is.

Met Vector Machines wordt samengewerkt aan navigatietechnologie. Andere partners, zoals Bos Bolsward, verkopen maaiarmen en hebben de klanten, maar zijn nog niet bezig met autonome technologie. “Als iedereen een deel van de puzzel oppakt, kun je samen veel sneller vooruit,” zegt Verwater.

Het cluster helpt bedrijven bovendien om gezamenlijk vraagstukken rond wet- en regelgeving aan te pakken. Autonoom maaien langs een snelweg of op een dijk vraagt om CE-keuringen, veiligheidsprotocollen en samenwerking met overheden. “Het is heel ingewikkeld om dat traject in je eentje te doorlopen. Samen lukt dat veel beterl.”

De kennis is er, de machinebouwers zijn er en de vraag groeit. “Als je die krachten bij elkaar brengt, kun je hier een echt centrum bouwen voor autonoom groenbeheer,” zegt Verwater. “De technologie kan mensen vrijspelen die nu hun hele werkdag op een maaimachine zitten.”

Dat helpt om personeelstekorten op te vangen en maakt het beheer tegelijk nauwkeuriger en duurzamer.

Benieuwd wat er nog meer gebeurt in het cluster Autonoom groenbeheer?