Hoe Noord-Nederland bouwt aan een autonome industrie

Hoe ontwikkelt de industrie zich van steeds verdergaande automatisering naar systemen die zelfstandig kunnen waarnemen, beslissen en handelen? Een recent FD/Contentway-artikel over de Noord-Nederlandse hightechindustrie laat zien dat daarvoor meer nodig is dan alleen goede technologie. Kennis, talent, infrastructuur én samenwerking moeten bij elkaar komen. Precies op dat snijvlak werken ook EDIH NN en Infinitech. 

Autonome systemen lijken soms een logische volgende stap na automatisering. In werkelijkheid is die stap behoorlijk groot. 

Een traditionele geautomatiseerde machine voert uit wat vooraf is geprogrammeerd. Een autonoom systeem moet kunnen omgaan met veranderingen in zijn omgeving, informatie uit bijvoorbeeld sensoren en camera's interpreteren en daar vervolgens zelfstandig op reageren. AI, robotica, sensortechnologie, data, software en computing komen daarmee steeds dichter bij elkaar. 

Internationaal wordt in dit verband ook steeds vaker gesproken over Physical AI: kunstmatige intelligentie die niet alleen informatie verwerkt, maar via machines, robots of voertuigen daadwerkelijk in de fysieke wereld opereert. 

Voor de industrie ontstaan daardoor nieuwe mogelijkheden. Tegelijkertijd worden de technologische vraagstukken complexer. 

Dat spanningsveld staat centraal in het artikel Hoe Noord-Nederland bouwt aan autonome industrie. Daarin vertellen onder andere Innovatiecluster Drachten en de Rijksuniversiteit Groningen over de ontwikkeling van autonome systemen, samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen en de Engineering Doctorate Autonomous Systems. 

Hoogleraar Bayu Jayawardhana beschrijft daarin treffend het verschil tussen automatisering en autonomie. Waar een geautomatiseerd proces opnieuw moet worden geprogrammeerd wanneer omstandigheden veranderen, ontstaat met AI de mogelijkheid om systemen veel flexibeler met nieuwe situaties te laten omgaan.

Maar juist daar zit wat ons betreft een belangrijk punt: de ontwikkeling van autonome technologie is niet alleen een technologievraagstuk. Het is vooral ook een toepassingsvraagstuk. 

Een algoritme, robot of autonoom systeem heeft pas economische waarde wanneer een bedrijf ermee een concreet probleem kan oplossen. Daarvoor moeten technologische mogelijkheden worden gekoppeld aan processen, kennis, mensen, investeringen en een overtuigende businesscase. 

De Engineering Doctorate Autonomous Systems van de Rijksuniversiteit Groningen is een goed voorbeeld van hoe die verbinding kan worden gemaakt. 

Binnen het tweejarige programma werken engineers aan concrete technologische vraagstukken vanuit bedrijven. De opleiding combineert onder meer software- en systems engineering, robotics, AI, systems & control en mechatronica. In plaats van uitsluitend academisch onderzoek staat een toepasbare oplossing voor een bedrijf centraal. 

EDIH NN ziet de EngD daarom al langer als een waardevolle aanvulling op de mogelijkheden die we bedrijven kunnen bieden. Via onze business developers en Technology Portfolio kunnen bedrijven met complexe technologische vraagstukken worden verbonden aan kennis, expertise en onderzoeks- en ontwikkelcapaciteit.

En juist dat wordt belangrijker naarmate systemen autonomer worden. Geen enkel mkb-bedrijf hoeft alle benodigde kennis over AI, robotica, control, sensoren, data en software zelf in huis te hebben. Veel belangrijker is dat bedrijven weten waar ze met hun vraag terechtkunnen en hoe ze van een eerste idee naar een werkende toepassing komen. 

Diezelfde gedachte zit achter Infinitech: het hightech-ecosysteem van Noord-Nederland rond autonome systemen. Infinitech brengt industrie, kennisinstellingen en overheid bij elkaar en richt zich nadrukkelijk niet alleen op technologieontwikkeling, maar ook op adoptie en de beweging van onderzoek naar toepassing. 

EDIH NN draagt daar actief aan bij. 

Onze collega's Marten de Jong, Business Developer HTSM / Autonomous Systems, en Jasper Zuidervaart, Technology Portfolio Officer, werken vanuit EDIH NN mee aan deze ontwikkeling. In september waren zij bijvoorbeeld onderdeel van het voorbereidende en coördinerende team rond de ontwikkeling van een gezamenlijke Business & Technology Roadmap voor autonome systemen en autonome fabrieken. Dat initiatief komt voort uit samenwerking tussen onder andere ICD, Rijksuniversiteit Groningen, AI-hub Noord-Nederland, TNO en EDIH NN en wordt verder ontwikkeld onder de vlag van Infinitech. 

Dat is voor ons een belangrijke rol. Niet nóg een los initiatief toevoegen aan het landschap, maar zorgen dat kennis, technologie en concrete bedrijfsbehoeften beter op elkaar aansluiten. 

Het artikel laat zien dat er in Noord-Nederland steeds meer bouwstenen aanwezig zijn: bedrijven die technologie ontwikkelen, kennisinstellingen die expertise opbouwen, opleidingen zoals de EngD en een ecosysteem dat partijen met elkaar verbindt. 

De volgende uitdaging is om daar meer toepassingen in bedrijven uit te laten ontstaan. 

Daar ligt ook een belangrijk deel van de opdracht van EDIH NN. Binnen het programma kunnen bedrijven onder andere hun vraag verder concretiseren, technologie onderzoeken en testen, expertise vinden, medewerkers opleiden, financieringsmogelijkheden verkennen en worden verbonden aan kennisinstellingen en technologieaanbieders. Die route – van vraag naar testen, leren, financieren en toepassen – vormt ook de kern van de huidige positionering van EDIH NN. 

Want uiteindelijk wordt de ontwikkeling van autonome systemen niet bepaald door hoeveel erover wordt gesproken, maar door wat er daadwerkelijk mee wordt gebouwd. 

Werk je aan een product, machine of proces waarin AI, robotica, sensoren of autonome technologie een rol kunnen spelen? Of wil je onderzoeken waar autonomie binnen jouw bedrijf waarde kan toevoegen? We helpen je om de vraag scherp te krijgen en de juiste route naar kennis, testen en toepassing te vinden.